Diody

Diody są to elementy dwu-końcówkowe o nieliniowej i niesymetrycznej charakterystyce. U podstaw działania diod leżą zjawiska jakie zachodzą w złączu PN.

Złączem PN nazywamy bryłę półprzewodnika utworzoną przez dwa graniczące ze sobą obszary typu P oraz N. Charakterystyczną cechą każdego złącza PN, mającą istotne znaczenie dla jego działania, jest rozkład domieszek w obszarach P oraz N, zwłaszcza zaś w pobliżu granicy obu obszarów. Rozpatrując działanie złącza PN, zakładamy, że obszary P i N mają rezystancję równą zeru, czyli całe napięcie zewnętrzne występuje na warstwie zaporowej, powstającej na styku obszarów P i N. Przyjęcie tego założenia jest możliwe, ponieważ dominujący w wypadkowej rezystancji złącza ma rezystancja warstwy zaporowej.

Polaryzacja w kierunku przewodzenia występuje, gdy napięcie zewnętrzne jest doprowadzone do złącza PN, w taki sposób, że biegun dodatni źródła napięcia U jest połączony z obszarem P, biegun zaś ujemny z obszarem N.

Dioda PN

 

Polaryzacja zewnętrzna jest wówczas przeciwna do biegunowości napięcia dyfuzyjnego, powstającego na styku obszarów, zatem bariera potencjału maleje o wartość napięcia zewnętrznego; zmniejsza się również szerokość warstwy zaporowej. Wskutek mniejszej bariery potencjału wzrasta prawdopodobieństwo przejścia nośników większościowych poprzez warstwę zaporową, a więc znacznie zwiększa się prąd dyfuzji elektronów z obszaru N do obszaru P oraz dziur z P do N. W miarę zwiększania napięcia zewnętrznego prąd dyfuzyjny staje się coraz większy, osiągając bardzo duże wartości gdy wartość napięcia zewnętrznego zbliża się do wartości około 0,7 V, dla złącza krzemowego.

Polaryzacja w kierunku zaporowym występuje wówczas, gdy biegun dodatni źródła napięcia zewnętrznego połączony jest z obszarem N, biegun zaś ujemny z obszarem P.

Dioda PN

W skutek zgodności polaryzacji zewnętrznej z biegunowością napięcia dyfuzyjnego złącza bariera potencjałów zwiększa się o wartość napięcia zewnętrznego a warstwa zaporowa rozszerza się. Dyfuzja nośników przez tak zwiększoną barierę jest, praktycznie rzecz biorąc, niemożliwa. Przez złącze PN płynie zatem tylko bardzo mały prąd nośników mniejszościowych nazywany prądem wstecznym złącza PN. Przy polaryzacji złącza PN w kierunku zaporowym napięciem większym niż pewna charakterystyczna dla danego złącza wartość napięcia nazywana napięciem przebicia, następuje raptowny wzrost prądu płynącego przez złącze. Zjawisko to nosi nazwę przebicia złącza. Wyróżnia się dwa mechanizmy przebicia złącza: przebicie Zenera i przebicie lawinowe. Przebicie Zenera wiąże się z jonizacją elektrostatyczną atomów w sieci krystalicznej, natomiast przebicie lawinowe, z joizacją zderzeniową. Zjawiska przebicia złącza nie należy bezpośrednio wiązać z jego zniszczeniem. Jeżeli prąd wsteczny złącza jest odpowiednio ograniczony, to złącze dowolnie długo może pracować w zakresie przebicia. Dopiero zbyt duży prąd wsteczny, powodując nadmierne wydzielanie ciepła, może zniszczyć złącze. Zniszczenie cieplne złącza może spowodować również zbyt duży prąd przewodzenia. W obu przypadkach wiąże się to z przekroczeniem dopuszczalnej mocy strat złącza.

W diodach wyprowadzenie polaryzowane dodatnie dla pracy w kierunku przewodzenia nazywa się zawsze anodą A, a drugą końcówkę, polaryzowana ujemnie, katoda K.

Dioda podstawowy symbol

Strzałka w symbolu diody wskazuje kierunek przepływu prądu przewodzenia.

Charakterystyka diody zgodnie ze zjawiskami występującymi w złączy PN kształtuje się następująco.

Dla przykładu, jeśli diodę włączono w obwód prądy stałego tak, że wartość prądu płynącego od anody do katody jest równa 10 mA, wówczas (jak widać z wykresu) spadek napięcia na przewodzącej diodzie będzie wynosił 0,5 V. Prąd płynący w kierunku zaporowym, wynoszący dla diod uniwersalnych kilka nanoamperów jest pomijalny, dopóki nie przekroczy się napięcia przebicia. Zakres takiej pracy jest wykorzystywany w diodach Zenera.

W diodach często dla uproszczenia pomijany jest też spadek napięcia na przewodzącej diodzie i dioda może być traktowana jako dobre przybliżenie idealnego elementu przewodzącego prąd tylko w jednym kierunku. Spadek napięcie wynosi dla diod krzemowych od 0,5 do 0,8 V i warto o nim pamiętać, szczególnie podczas dobierania napięć w układach zasilających.

Podstawowym zastosowaniem diod jest prostowanie, czyli zamiana napięcia przemiennego, pochodzącego najczęściej z transformatora, na jednokierunkowe. Oto najprostszy układ prostowniczy wraz z przebiegiem napięcia na odbiorniku.

Prostownik jedno połówkowy

Zrozumienie zasady pracy tego układu nie powinno sprawić żadnych problemów jeśli potraktujemy diodę jako element przewodzący jednokierunkowo. Rozpatrywany układ nazywany jest prostownikiem jedno-połówkowym, ponieważ napięcie wyjściowe występuje jedynie przez połowę okresu wejściowej fali sinusoidalnej.

Poniżej znajduje się częściej stosowany mostkowy układ prostownika.

prostownik dwu połówkowy

Napięcie wyjściowe w tym układnie wykorzystuje obie połówki okresy sygnału wejściowego, jest to więc prostownik dwu-połówkowy. Poziome odcinki występujące w napięciu wyjściowym na poziomie zera Voltów są spowodowane przez spadek napięcia na przewodzących diodach. W układzie mostkowym zawsze szeregowo przewodzą dwie diody, a więc spadek napięcia na nich jest dwa razy większy niż na jednej diodzie. Warto o tym pamiętać przy projektowaniu zasilaczy o małym napięciu wyjściowym.

Post Author: swistak

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Potwierdz, że nie jesteś botem. *